Gia tộc nhà Nam Phương Hoàng hậu giàu có đến thế nào: Đứng nhất Sài Gòn xưa, cho cháu 20.000 lượng vàng làm của hồi môn

01/10/2022 - Lượt xem: 20,105

Ngoài việc dành 1/7 tài sản xây nhà thờ, gia đình đại phú hào Huyện Sỹ còn cho cháu ngoại Nam Phương hoàng hậu của hồi môn 20.000 lượng vàng khi về làm vợ vua Bảo Đại.

Vợ chồng đại phú hào Huyện Sỹ (trái) và cháu gái Nam Phương Hoàng hậu. - Nguồn ảnh: Internet

Ông là đại gia giàu nhất trong Tứ đại hào phú đất Nam Bộ xưa, cũng chính là ông ngoại Hoàng hậu Nam Phương. Tương truyền, ruộng đất của ông cò bay mỏi cánh, bất động sản ở trung tâm Sài Gòn nhiều không kể xiết, thậm chí giàu hơn cả vua Bảo Đại.

Cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, ở Sài Gòn không ai là không biết đến câu ví von: “Nhất Sỹ, nhì Phương, tam Xường, tứ Hoả”. Đó chính là tứ đại phú hào giàu có nhất Sài Gòn nói riêng và lục tỉnh Nam Kỳ nói chung.

Đúng đầu trong tứ đại phú hào giàu nhất Sài Gòn xưa là “Nhất Sỹ” tức ông Huyện Sỹ – Lê Phát Đạt (1841-1900), và cũng là ông ngoại của Nam Phương hoàng hậu – vợ của vua Bảo Đại.

Sự giàu có của ông Huyện Sỹ không chỉ nhờ vào may mắn mà còn bởi tầm nhìn xa trông rộng và ý chí quyết tâm làm giàu của ông.

Đại gia giàu nhất trong Tứ đại hào phú Nam Bộ

Ông Lê Phát Đạt vốn có tên khai sinh là Lê Nhứt Sỹ (nên sau này được gọi là Huyện Sỹ) nhưng sau này đi học do trùng tên với thầy giáo nên mới đổi tên như vậy.

Ông vốn sinh ra trong một gia đình theo đạo Công giáo tại khu vực Cầu Kho (Sài Gòn) nhưng quê quán ông ở Bình Lập, (Tân An, Long An).

Ông từng có tuổi thơ nghèo khó khi phải đi làm nghề lái đò chở lương thực thuê cho dân làng để lấy tiền phụ giúp gia đình. Về sau, một linh mục người Pháp thương cho gia cảnh của ông nên mới nhận làm con đỡ đầu, nuôi cho ăn học trường dòng ở Sài Gòn rồi tiếp tục gửi sang Penang, Mã Lai cho du học.

Theo đó, sự nghiệp của Huyện Sỹ bắt nguồn từ việc được các tu sỹ người Pháp đưa sang Malaysia học tập. Tại đây, Huyện Sỹ được học ngôn ngữ Latinh Pháp, Hán và chữ quốc ngữ. Thời gian này, ông đổi tên thành Lê Phát Đạt, do tên cũ trùng với tên người thầy dạy.

Sau khi trở về nước, ông được bổ nhiệm làm thông ngôn rồi sau đó làm Ủy viên Hội đồng Quản hạt Nam kỳ. Người ta gọi ông là Huyện Sỹ bởi những ai biết ông gọi ông bằng tên Sỹ, chứ không phải tên Đạt.

Ở miền Tây, ruộng đất của Lê Phát Đạt được ví như “cò bay mỏi cánh không hết”. Những vùng đất trù phú ở Gò Công, Long An, Tiền Giang kéo dài đến tận biên giới Campuchia đều do ông nắm giữ. Tại miệt sông nước, phú hộ Đạt cũng xây ngôi biệt thự ven sông như cung điện án ngữ một vùng.

Tại TP.HCM, gia đình Huyện Sỹ cũng sở hữu nhiều mảnh đất đắc địa ở trung tâm.

Mảnh đất rộng hơn 1 hecta dành xây nhà thờ Chợ Đũi là một trong số đó. Ngoài ra, ông có rất nhiều đất ở khu Gò Vấp, nơi con trai ông sau này dùng một phần xây nhà thờ Hạnh Thông Tây.

Người ta đồn rằng, ngôi nhà đồ sộ của Huyện Sỹ ở Tân An được cất trên thế đất hàm rồng, nên gia đình ông giàu có, danh vọng bậc nhất thời bấy giờ. Sau khi trở nên giàu có, ông dùng tài sản của mình để xây các nhà thờ, bởi ông là người theo đạo công giáo.

Các di sản mà Huyện Sỹ để lại có nhà thờ Chí Hòa. Con trai ông là kỹ sư Lê Phát Thanh cũng bỏ tiền xây nhà thờ Hạnh Thông Tây, nằm tại quận Gò Vấp TP.HCM. Tất cả các ngôi nhà thờ này đều xây trên đất của Huyện Sỹ.

Vợ chồng ông Huyện Sỹ. – Nguồn ảnh: Internet

Giàu hơn cả vua Bảo Đại?

Bỗng chốc phất thành đại gia hạng nhất đất Việt đương thời nhưng vợ chồng Huyện Sỹ không tiêu xài hoang phí, gia đình có cuộc sống đơn giản. Toàn bộ gia sản được tập trung phát triển nông nghiệp và truyền bá đạo Công giáo. Để nhắc nhở gia đình, trong nhà ông treo câu đối: “Cần dữ kiệm, trị gia thượng sách. Nhẫn nhi hòa, xử thế lương đồ”.

Các con cháu Huyện Sỹ đều được giáo dục và học hành thành tài, không ăn chơi, tiêu xài như con cái những gia đình đại gia khác. Họ chuyên tâm học hành rồi phụ vợ chồng ông cai quản đất đai.

Sau này, con Huyện Sỹ đều là đại điền chủ có rất nhiều đất đai ở Tân An, Đức Hòa, Đức Huệ và vùng Đồng Tháp Mười (nay thuộc vùng Long An).

Trong đó, trưởng nam của Huyện Sỹ là Lê Phát An được vua Bảo Đại phong tước An Định Vương. Thời Nhà Nguyễn, Vương là tước vị cao nhất trong 20 bậc tôn tước phong cho hoàng tộc và chỉ dành cho người có công trạng, bình thường kể cả các Hoàng tử đều chỉ phong Công tước. Ông Lê Phát An là người duy nhất trong lịch sử Nam Kỳ không “hoàng thân quốc thích” nhưng được lên ngôi vị cao quý nhất của triều đình.

Trong số con cháu của Huyện Sỹ, người nổi tiếng nhất phải kể đến Nguyễn Hữu Thị Lan (1914 – 1963), tức Nam Phương hoàng hậu – vợ vua Bảo Đại, vị vua cuối cùng của triều đại phong kiến Việt Nam.

Tương truyền, khi gả cho vua, gia đình Huyện Sỹ đã hồi môn cho cháu ngoại hơn 20.000 lượng vàng. Người ta đồn rằng, vua Bảo Đại không giàu bằng Huyện Sỹ, trong đời làm vua, Bảo Đại dùng tiền của vợ nhiều hơn của hoàng gia.

Dành 1/7 tài sản xây nhà thờ

Năm 1900, trong quá trình chuẩn bị xây dựng nhà thờ giáo họ Chợ Đũi, phú hộ Huyện Sỹ qua đời.

Trong di chúc, ông dành 1/7 tài sản của mình để xây nhà thờ. Sau đó, các con tiếp tục di nguyện, nhà thờ được khởi công năm 1902 theo thiết kế của linh mục Bouttier. Ba năm sau, nhà thờ được khánh thành.

Nhà thờ Huyện Sỹ xưa. Ảnh Internet

Nhà thờ dài 40 m, chia làm 4 gian, rộng 18 m. Thiết kế ban đầu của nhà thờ Huyện Sỹ gồm 5 gian, tức khoảng 50 m. Nhưng thời gian đó, nhà thờ tạm Chí Hòa bị hư hại trầm trọng nên giới chức đã xin cắt bớt một gian, dùng số tiền đó để xây nhà thờ Chí Hòa. Vì vậy, trước đây ở gần nhà thờ Chí Hòa (phường 7, quận Tân Bình) có một con đường mang tên Lê Phát Đạt. Khoảng năm 2000, con đường này đổi tên thành đường Đăng Lộ.

Nhà thờ Huyện Sỹ dùng đá granite Biên Hòa để ốp mặt tiền và các cột chính điện, theo phong cách kiến trúc Gothic (kiến trúc kiểu vòm nhọn). Năm 1920, vợ ông là bà Huỳnh Thị Tài mất, con cháu đưa hai ông bà chôn ở gian chái sau cung thánh của nhà thờ Huyện sỹ.

Trên mộ là tượng toàn thân ông Huyện Sỹ kê đầu trên hai chiếc gối bằng đá cẩm thạch được điêu khắc tinh xảo, đầu chít khăn đóng quay về cung thánh nhà thờ, mình mặc áo dài gấm hoa văn tinh xảo, hai tay đan vào nhau trước ngực, chân đi giày.

Ngày nay, nếu đi bằng xe máy từ nhà thờ Huyện Sỹ đến nhà thờ Hạnh Thông Tây, phải mất gần 1 tiếng đồng hồ, cho thấy quy mô đất đai của Huyện Sỹ lớn như thế nào.

Nguồn: NTDVN